Yapay zekâ ile ödev yapmak kopya mı?

YÖK rehberi ne diyor, neyi kapsamıyor

Rehberin tam adı “Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Faaliyetlerinde Üretken Yapay Zekâ Kullanımına Dair Etik Rehber” ve Mayıs 2024 tarihli. Adındaki gibi bilimsel araştırma ve yayın için yazıldı; yükseköğretim kurumlarını bilgilendirmek amacıyla hazırlandığını kendisi söylüyor. Ders ödevine dair ayrı bir kural koymuyor.

Yine de ödev yazan biri için yol gösteren maddeleri var. Rehbere göre yapay zekâ “bilimsel çalışmalarda yazar olarak yer alamaz” ve bir makalenin tamamının ona yazdırılması düşünülemez. Literatür taramasında, çeviride ve dil kontrolünde kullanılabilir; ama yapay zekânın uydurma kaynakları gerçekmiş gibi sunabileceği hatırlatılıyor ve son metnin sorumluluğu yazara bırakılıyor. Etik sorunlara yol açabilecek durumların ilki “İçerik üretiminde ÜYZ kullanıldığını eserde bildirmeme”. Raporlama için de açık: hangi aracın, ne zaman, çalışmanın hangi aşamasında ve hangi sürümüyle kullanıldığı belirtilmeli.

Üniversiteler ödev için ne istiyor: Sakarya örneği

Ödevde asıl kuralı üniversiten ve dersin koyar. Örnek olarak Sakarya Üniversitesi senatosu 25 Temmuz 2025'te bir üretken yapay zekâ rehberi kabul etti. Rehbere göre öğretim elemanları kendi dersleri için yapay zekâ politikasını belirleme yetkisine sahip ve bunu ders izlencesinde açıkça yazmalı. Rehber fikir geliştirme, taslak oluşturma, dil iyileştirme ve çalışma yardımcıları gibi öğrenmeyi destekleyen kullanımları, ödevin tamamını oluşturma ve sınav sorularını yanıtlama gibi yasaklı kullanımlardan ayırıyor.

Aynı rehber, yapay zekâ kullanılan bir ödevde aracın kaynakça kurallarına uygun biçimde belirtilmesini, verilen komutların ve alınan cevapların da çalışmanın sonuna eklenmesini istiyor. Senin üniversitenin kuralı farklı olabilir: önce dersin izlencesine, sonra bölümünün ya da üniversitenin yapay zekâ yönergesine bak.

Kullandıysan nasıl beyan edersin

YÖK rehberinin bilimsel çalışmalar için istediği dört bilgi ödevde de işe yarar: hangi araç, hangi sürüm, ne zaman ve işin hangi aşamasında. Ödevin sonuna kısa bir not yeterli olur, örneğin:

“Bu ödevde [araç ve sürümü] ile [tarih] tarihinde konu seçenekleri için beyin fırtınası yaptım ve son taslağımın yazım hatalarını kontrol ettim. Argüman, örnekler ve cümleler bana ait. Kullandığım komutlar ve aldığım cevaplar ekte.”

Komutlarını, sohbet geçmişini ve taslaklarını sakla. Bazı üniversiteler bunları ekte istiyor; istemese de nasıl çalıştığını göstermenin en kolay yolu bunlar. Dersin APA kullanıyorsa yapay zekâ çıktısının kaynakçada nasıl gösterileceği APA 7 rehberinde.

Hocana nasıl sorarsın

Başlamadan önce, yazılı ve somut sor. Belirsiz bir soru belirsiz bir cevap getirir; kullanımı adıyla sorarsan evet ya da hayır alırsın.

Örnek: “Hocam, [ders] dersindeki [ödev] için yapay zekâyı konu bulmak ve kendi yazdığım taslağın dil kontrolü için kullanabilir miyim? Kullanabilirsem nasıl belirtmemi istersiniz?”

Cevabı sakla. Hayır dediyse o ödev için kural budur, başka bir ders izin verse bile.

Kurala uymazsan ne olur

Sonuç üniversitenin disiplin sürecine göre değişir. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 2023'te değişen 54. maddesi, bir yarıyıl uzaklaştırma gerektiren eylemler arasında sınavlarda kopya çekmeyi ve seminer, tez ve yayınlarda intihal yapmayı ya da bunları kişisel emeği ve akademik birikimi dışında kısmen veya tamamen başkalarına yazdırmayı sayıyor. Kanun yapay zekâyı ayrıca anmıyor; bir ödevdeki kullanımın bu maddelere girip girmediğine üniversitenin disiplin süreci karar verir.

İzin verilen yerde yapay zekâ çalışmana yardım edebilir: anlamadığın bir konuyu açıklatmak, plan çıkarmak ya da kendi taslağına geri bildirim almak gibi. HidenGPT gibi bir yazma aracını da yalnız bu sınırlar içinde ve istenen beyanla kullan.