B1 ve B2 seviyesinde essay nasıl yazılır, örnekleri nasıl olur?

B1 ve B2'den ne bekleniyor

Europass'ta yayımlanan CEFR öz değerlendirme tablosu yazmayı bu iki seviyede şöyle ayırıyor: B1'de tanıdık ya da ilgi duyduğun konularda basit, bağlantılı metin ve deneyimlerini anlatan kişisel mektup; B2'de ilgi alanındaki pek çok konuda açık ve ayrıntılı metin, bir görüşün lehine ya da aleyhine gerekçe sunan essay ya da rapor. Yani tabloda essay kelimesi ilk kez B2'de geçiyor.

Cambridge'in sınavları da buna uyuyor. B1 Preliminary'de yazma bölümü 45 dakika ve iki görevden oluşuyor: yaklaşık 100 kelimelik bir e-posta, bir de yaklaşık 100 kelimelik makale ya da hikâye. B2 First'te yazma 1 saat 20 dakika; ilk görev zorunlu bir essay, ikinci görev makale, e-posta ya da mektup, inceleme ve rapor gibi türler arasından seçiliyor, ikisi de 140-190 kelime. Cambridge'in öğretmen el kitabına göre B2 First essay sorusu iki fikir veriyor; bu ikisini işleyip kendine ait, onlardan farklı üçüncü bir fikir eklemen gerekiyor. Notlardan biri eksik kalırsa puan kaybediyorsun.

Üniversitelerin hazırlık sonu yeterlik sınavları çoğu zaman bunun da üstünde. Eskişehir Teknik Üniversitesi Yabancı Diller Yüksekokulu'nun içerik tablosu, B2+ düzeyindeki yeterlik sınavında 60 dakikada 250-300 kelimelik akademik bir essay istiyor; yazma 100 puanın 20'si, geçmek için toplamda en az 70 puan gerekiyor. Bu yalnız bir okulun kuralı; kendi okulunun B1 kurunda paragraf mı essay mi yazdırıldığını ve yeterlik sınavının kelime sınırını ders izlencesinden ve sınav duyurusundan öğren.

Aynı konu, B1 düzeyinde

Soru, B2 First'in biçiminde bu sayfa için yazdığımız bir alıştırma: “Some people think university students should live with their families instead of moving into a dormitory or a shared flat. Do you agree?” Notlar: 1. money, 2. independence, 3. kendi fikrin.

B1 düzeyinde giriş ve bir gövde paragrafı (92 kelime):

Many students in Turkey study at a university in another city. Some of them stay with their families, and some live in a dormitory. I think living in a dormitory is better for students because they learn to live alone.

First, students learn to do things by themselves. For example, they cook, clean and pay their bills. My cousin lives in a dormitory in Eskişehir. At first it was difficult for her, but now she cooks very well and she plans her money every month. At home, students don't learn these things.

İyi giden ne: görüş ilk paragrafın sonunda açıkça duruyor, gövde paragrafı tek bir nedeni anlatıp bir örnekle destekliyor, cümleler kısa ve doğru. Cambridge'in değerlendirme ölçeği B1'de tam olarak bunu arıyor: temel bağlaçlarla bağlantılı bir metin ve iyi kontrol edilen basit yapılar. Sınav B1 istiyorsa bu paragrafı süslemek için emin olmadığın cümleler kurmana gerek yok.

B1'de kalan ne: bağlaçlar and, but, because, first ve for example ile sınırlı; “learn”, “do things” ve “difficult” gibi genel kelimeler tekrar ediyor; sorunun ilk notu olan para hiç geçmiyor.

Aynı paragraflar B2 düzeyinde ve neler değişti

B2 düzeyinde giriş, aynı gövde paragrafı ve karşı görüşe ayrılan bir paragraf (180 kelime):

When students start university in another city, they face a choice: stay with relatives or move into a dormitory or a shared flat. Although living with family is cheaper, I believe moving out is the better option for most students, as it teaches them to run their own lives.

The main advantage of living away from home is the independence it brings. Students who share a flat have to cook, clean and stick to a monthly budget, which are skills they will need long after graduation. My cousin, who moved into a dormitory in Eskişehir last year, admits that she could hardly boil an egg at first; now she plans her meals for the whole week. Students living with their parents rarely face these problems, so they may start working life less prepared.

It is true that staying at home saves money, since rent and bills can take up most of a student's budget. However, this cost can be reduced by choosing a state dormitory or sharing a flat with friends. In my view, the experience is worth the price.

Bağlaçlar. “Although”, “as”, “since”, “However”, “so” ve ilgi zamirleri (who, which) fikirleri birbirine bağlıyor; B1'deki and, but, because zinciri yerini çeşitliliğe bırakmış.

Yapılar. İlgi cümlecikleri (“who moved into a dormitory”), -ing ile kısaltılmış bir yapı (“Students living with their parents”) ve bir edilgen (“can be reduced”) var. Hepsi doğru kurulmuş; ölçek B2'de basit yapıların yanında bazı karmaşık yapıları iyi kontrolle kullanmanı istiyor, belli bir sayıda değil.

Kelime. “learn to live alone” yerine “run their own lives”, “difficult” yerine somut bir ayrıntı (“could hardly boil an egg”). Zor kelime yok, daha kesin kelime var.

İçerik. İki not da işlendi: para, karşı görüş olarak kabul edilip cevaplandı (“It is true that… However…”). Bu üç paragraf 180 kelime; 190 kelimelik B2 First sınırında üçüncü fikri ve iki cümlelik bir sonucu sığdırmak için her paragrafı biraz kısaltman gerekir. 250-300 kelimelik bir yeterlik essay'inde ise üçüncü fikir (örneğin ev arkadaşlarıyla anlaşmazlıkları çözmeyi öğrenmek) kendi paragrafına ve sonuç iki üç cümleye rahatça sığar.

B1 cümleden B2 cümleye: beş dönüşüm

Her çiftte ilk cümle B1'de doğru ve yeterli; ikincisi aynı fikri B2 düzeyinde söylüyor.

İki cümleyi karşıtlıkla bağla: “Public transport is cheap. It is often crowded.” yerine “Although public transport is cheap, it is often crowded.”

Tekrarı ilgi cümleciğiyle çöz: “I have a friend. She works in a hotel at night. She sleeps during the day.” yerine “My friend, who works night shifts at a hotel, sleeps during the day.”

Genel kelimeyi kesinleştir: “Online lessons are good for students.” yerine “Online lessons allow students to watch a lecture again before an exam.”

Sonucu göster: “Many people use their phones in bed. They sleep badly.” yerine “Many people use their phones in bed, and as a result they sleep badly.”

Karşı görüşü kabul et, sonra sınırla: “Some people say cars are necessary. I don't agree.” yerine “Cars are necessary in some villages, but in a city with a metro they are mostly a choice.”

Dönüştürdükten sonra kendine sor: cümleyi takılmadan sesli okuyabiliyor ve anlamını Türkçe söyleyebiliyor musun? Emin olmadığın bir yapıyı sınavda deneme; anlamı bozan karmaşık bir cümle, doğru kurulmuş iki basit cümleden daha az şey anlatır. Cambridge el kitabı bir şeye daha dikkat çekiyor: İngiliz ya da Amerikan yazımından birini seç ve metnin sonuna kadar onunla devam et.

Sınava hazırlanırken kelime bütçesi ve süre

Paragraf başına bir bütçe (bizim önerimiz, ölçüm değil): 190 kelimelik bir B2 First essay'inde giriş 30-35, üç gövde paragrafı 40-45'er, sonuç 25-30 kelime. 300 kelimelik bir yeterlik essay'inde giriş 50, üç gövde 60-70'er, sonuç 40 kelime. B1 düzeyinde 100-120 kelimelik bir yazıda iki cümlelik giriş ve dört beş cümlelik gövde paragrafları yeter.

Uzunluğu tuttur. Cambridge el kitabı, istenenden belirgin şekilde kısa bir yazının görevi tamamlamamış sayılabileceğini, fazla uzun bir yazının ise tekrar, konu dışı cümle ve dağınık bir düzen getirip okuru olumsuz etkileyebileceğini yazıyor. B2 First'te sözlük kullanılamıyor; çalışırken de sözlüksüz ve süre tutarak yaz. İki görevin toplam süresi 1 saat 20 dakika olduğu için essay'e 40 dakika ayırmak makul bir başlangıç: 8 dakika plan, 25 dakika yazı, 7 dakika kontrol.

Haftada bir zamanlı essay yaz, hocana ya da bir arkadaşına okut, sonra aynı essay'i düzelterek yeniden yaz. Kendi yazdığın metnin ezber kalıplarla dolup dolmadığına bakmak istersen HidenGPT'nin tarayıcıda çalışan ücretsiz klişe denetleyicisine yapıştırabilirsin; “In today's world” gibi açılışları ve tekdüze ritmi işaretler. Bu bir düzenleme ölçüsüdür, yapay zekâ dedektörü değildir. Sınav salonunda yanında hiçbir araç olmayacak; asıl çalışacağın şey kendi cümlelerin.